LAVİSSE, E.

ANASAYFA

LAVİSSE, E.; Notre Politique Orientale; Revue de Paris; Paris, 1897, No: 10 ve 12.

Yazı tamamen sömürgeci zihniyetle ele alınmış. Yazar o dönemin adeta resmî tarihçisi..

Kırımlardan dört sene sonra “Türkiye itibarına yeniden kavuştu.” “Belki de Abdül Hamid bir büyük adam!” (s. 274) “Ermeni ulusal hareketini 1860 ile 1870 arasında yaratan Fransa oldu.” (yayınları, fikirleri, liberal gelenekleri yoluyla..) (s. 276)

“İnsanların otoritelerinin, mensuplarının sayılarıyla ölçüldüğü Doğu’da Katolik mensuplarımızın sayısının artması bizim için ulusal çıkar sorunudur.” (s. 277) Rus politikası Doğu’ya (Orta Asya, Çin vb.) döndü. Batı’da iki politikası var. 1) Fetih; 2) Himaye. 1890’dan beri İstanbul’da ilk mevkii istiyor. Bu da “himaye” şeklinde olacak. “Asya girişimini tamamlamak için, Rusya, bunlara nisbetle eğlence niteliğindeki Avrupa işlerine ara vermesi gerekiyor.” (s. 283)

Tüm krizlerde “reform” fikri, “entegrite-bütünlük” fikrinin zorunlu sonucu oldu. (s. 283) “Gerçek şu ki İngiltere Osmanlı İmparatorluğu’nu korumayı politikasının bir temel ilkesi olmaktan çıkardı.” (s. 284)

Rusya çok hareketsiz; reformlar da isteksiz. Rusya sınırlarında “yeni bir Bulgaristan” olabilecek bir Ermenistan istemiyor. (s.288 – 289) Reform konusunda ilke anlaşması için İngiliz elçisine “bu reformların uygulanması için israr ederlerse büyük devletler ağır bir sorumluluk almış olurlar” diyorlar. (Bkz. Livre Bleu; No. 1; 8 Mayıs 1895. s. 34) 1895 Temmuz’undan itibaren Fransa da Rusya’ya uyuyor. Rusya’nın bütün yaptığı Batı kamu oyunu yatıştırmak için Ermeniler lehine bazı cümleler sarfetmek.. (s.289)

Yazı çok anti-Türk. Sonunda kendi hükümetinin hareketsizliğini suçluyor.