BİANCHİ, THOMAS XAVİER

BİANCHİ, THOMAS  XAVİER; Dictionnaire Français-Turc (Fransızca-Türkçe Sözlük), Paris, 1843.

Bianchi (1783-1864) Avusturya’ya yerleşmiş bir fizikçinin oğlu. Sonra Fransa’ya geldi. Dil oğlanları (Ecole de Jeunes) de okudu. İzmir konsolosluğunda tercüman (dragoman) oldu (1811). Sonra (1815) kralın tercümanı oldu. Daha sonra da Dil okulunda hocalık yaptı.

Fransız oryantalistin dikkate değer bir sözlüğü. Buna benzer İngilizce-Türkçe sözlükler de var. (Redhouse, örneğin) Sözlükten bazı önemli terimlerin Türkçe karşılıkları.

Aliéné d’esprit: Mecnun, cünun.

Chambellan: Kapıcıbaşı.

Despotisme: Başlı başına hükümet, hükümeti mutlaka; istiklal.

Démocratie: Halkın, avami, nasın (naçun?) hükümeti.

Fanatisme: taassup, gayreti cahiliye, hamiyeti cahiliye,  cünün, delilik.

Féodal: Timar ve zeamete müteallik; kanunu malikane

Féodalité: Malikanelik; timar ve zeamet tasarrufu..

Fief (domaine noble): Beylik, malikane; (askeri) timar, zeamet.

Fou-fol: Deli, divane, aklı gitmiş, mecnun, ahmak, budala.

Hotel de ville: Ayanı beldenin cemiyetgâhı.

Laique:Tarik-i avamdan olan; dünyevi, papaz olmayan.

Libéral: Cömert,sehavetli, ehli efkârı serbestiye.

Maison des fous: Tımarhane.

Marécahal de la Cour: Çavuşbaşı.

Maréchal de France: Serasker.

Mélancolie: Kara sevda, mâl’i hülya, tasa, gam, kasavet.

Moderne: Yeni, adeti cedide, müteaahir.

Nationalisme: Millet, kavim, halk, taife; Droits des nations: hukuku milel.

Noble: Kişizade; erbabı asalet.

Obsession: Mülazemet, istila’ü şeytan, mahzuriyet.

Opinion Publique: İtikadı Amme; halkın itikadı; itikadı nas.

Patrie: vatan, yurt.

Patriotisme: Gayret-i vatan, hubb’ül vatan.

Profane: Muhalifi şartı diyanet; mecazi: yabancı, ecnebi; (ironik) cahil. “Kutsal”ın aksi.

Profaner: Kirletmek, murdarlamak.

Révolution: Devran, devranı kamile, tebeddülatı devran. (Fransız Devrimi karşılığı olarak) ihtilal.

Séculier: Dünyevi, avamdan bir kimse, laik.

Tolérence: Tahammül, müsamaha.

Tyrannie: Tagallüp, zulüm, cebr.

Village: Köy (Türkçe); Kariye (Arapça)