GİRARDİN, SAİNT-MARC

ANASAYFA

GİRARDİN, SAİNT-MARC; De la Moralité des Finances Turques; Revue des Deux Mondes; Paris, 1861, I.

Yazar, Osmanlılar her türlü yeniliği kabul ederler; fakat, “kabul edemeyecekleri bir yenilik var ki, o da İdare’nin entegritesi, muhasebecinin sadakati, memurun dürüstlüğüdür.” (s. 471) Yazar İngiliz iktisatçısı Nassau W. A. Senior’un 1857’de yaptığı ziyaretten sonra yayımladığı kitap dan ( Journal.., 1859) çok yararlanmış bir çok bilgileri ondan aktarıyor.

Osmanlı sultanının ödeneği (1,5 milyon sterling, 37 500 000 frank) tüm Avrupa hükümdarlarının ödeneklerinden fazla; İngiliz kraliçesinin tazminatının üç misli. (s. 473)

Senior, Abdülmecid’den “delifou” diye söz ediyor. Sultan’ın elli sarayı var; elli tane daha yaptırmak istiyor. Sultan 180 milyon franklık özel bir borç imzalamış. Bir kısmı faizli, bir kısmı faizsiz, bazıları da tarihsiz… Devletin borçları bundan ayrı..

“Reşit Paşa’nın sarayı ve bahçesi en az beş milyon frank eder; toprakları belki de 7 500 000 frank eder. Reşit Paşa bunları erkek mirasçı bırakmadan ölen birinin malları açık artırmaya çıkarılınca, 625 000 franka almış. Yazar, ‘daha fazla artırmaya kim cesaret edebilirdi?’ diye  soruyor. (s. 481)