RODKEY, F.S.

ANASAYFA

RODKEY, F.S.; Reshid Pasha’s Memorandum of August 12, 1839; The Journal of Modern History,

1930, No: 12.

Söz konusu memorandum Bailey’in kitabında yayınlanmıştı. (Palmerston’un el yazısıyla, “confidential”). Yazar memo’nun önemini şu satırlarla vurguluyor: “Bu memorandum, o sırada Dışişleri bakanı olan Palmerston ile Reşid’in Osmanlı reform perspektifini birlikte ele aldıklarını gösterdiği ve ünlü Gülhane Hattı Hümayunu’nun ilânının arefesinde, bunun başlıca kefili Reşid’in reformcu fikirlerini göstermesi bakımından anlamlıdır.” (s. 251)

Makalenin ikinci kısmı: 1839-1841.

1839 Haziran’ında Osmanlı orduları Nizip’te Mısır kuvvetlerine yenilince Palmerston Osmanlı ordularına İngiliz-Alman subaylarının komuta etmesinin çok iyi sonuçlar vereceğine inanıyor. Bu konuda Ponsonby’ye bunu Sultan’a önermesi için talimat gönderiyor. Babıali bunun yerine yabancı subayların savaş planları yapmalarını benimsedi. (s. 195) İngiliz elçisi Osmanlı duyarlılığını rencide etmemek için Çerkes ve reaya gönüllülerinden birlikler de öneriyor.

Bu sırada Palestin’de de 9 690 Yahudi var. Palmerston bunları koruyor. (s. 214)

Stratford Canning 27 mart 1842 tarihli raporunda İngilizlerin Osmanlı reformlerını desteklemekten vazçmeyi ciddi olarak düşünmelerini yazmış. Lane-Poole eserinde (1881) bundan söz etmemiş! (s. 223) Canning 1832’den itibaren bu “rejuvanation” politikasına çok katkıda bulunmuş. Fakat bunun asıl mimarı 1833-1841 arası Palmerston. Yazar tüm reformları İngiliz misyonlarına atfediyor. (s. 224)

Makalede 1838 anlaşmasının Mısır tekellerini kaldırarak halkın sefaletini önleyeceği beklenirdi deniyor.