TEMPERLEY, HAROLD

ANASAYFA

TEMPERLEY, HAROLD; The Past Phase of Stratford de Redcliffe, 1855-1858; The English Historical Review, Ocak, 1932. No. 47. (s. 216-259)

“Stratford’un, savaş ilan edildiğinde zirvesinde olan etkisi 1855 baharından itibaren sönmeye başladı.” (s. 218) Kendisine “padişah” ya da “büyük elçi” deniyordu. Türklere tahammülfersa oluyor. Osmanlı devlet adamnlarını halkın gözünde küçültüyormuş (Clarendon’un Stratford’a yazdığına göre) (s. 218) İngiltere’nin gözden düşmesine Kırım Savaşı’nda Fransa’nın üstünlük sağlaması neden oldu. Alî ve Fuat paşalar Fransa’ta temayül ediyorlar. Ali karakter olarak, Fuat Paşa da yetenek olarak üstün. (s.219) Rekabetin bir de dini tarafı var. Fransa Katolikleri tutuyor. Beneditti bir sürü Katolik misyonerle işbirliği halinde. Bazı Katolik misyonerler de “Saray’da anti-Stratford etkilerin en karanlığı olan Mehmet Ali Paşa’yla temas halindeler.”  İngiltere bunlara karşı; Ortodoksları sultana bağlamak istiyor. (s.219)

“Beneditti’nin, Mehmet Ali’yle rüşvet olayına adı karışan Ermeni bankeri ziyaret ettiği ve onu –boşuna- daha önceki iddialarından vazgeçirtiğini ilan etmeye çalıştığı kanıtlandı.(Kaynak: From Stratford, FO, 7 Mayıs, 1855” (s.219-220) Aslında Mehmet Ali’nin hiçbir değeri yok. (s.220)

Benedetti bir görüşmede Reşid Paşa’ya şikayetlerde bulundu. Ayrıca Osmanlı hükümetinin, Lesseps’in Mısır’dan aldığı imtiyaza görünüşte uyduğunu, fakat Kamil Paşa imzasıyla İngiltere ve Stratford’a küçültücü mektuplar gönderdiğini bildirdi. Reşit Paşa inkar etti; mektubun özel ve Kamil Paşa’ya ait olduğunu söyledi. Beneditti Reşid’in bunu bildiğini kanıtladı vb. (s. 220) Damat Ağustos 1854’de Saray’dan Mehmet Ali Paşa’ya görev verilmesi istendi. 1 Mayıs’ta Mehmet Ali Paşa geri çağrıldı. Reşit Paşa bunu hep reddetmişti (ben görevde oldukça..) Paşa 2 Mayıs’ta istifa etti. Stratford 7 Mayıs’ta Kırım’dan döndü; 10 Mayıs’ta sultanla görüştü. Sultan Mehmet Ali’ye görev vermiyeceğini, onu huzuruna kabul etmiyeceğini söyledi. (s.221) 6 Mayıs’ta Thouvenel elçi tayin edildi. 8 Eylül’de Sivastopol düştü; Türkler bayram yaptılar. Bunlara rağmen Stratford savaşına devam etti. Reşit Paşa2yı tekrar iktidara taşımaya çalışıyor. Ali ve Fuat paşalar bunu önlemenin yolunun Mehmet Ali Paşa’yı iktidara getirmek olduğunu anladılar. (s.222) Bu arada Temperley, Mehmet Ali Paşa’nın çok aşağılayıcı bir tablosunu yapıyor. (İngiliz arşivinden belgelerle). O sırada Ömer Paşa da Mehmet Ali Paşa lehine çalışıyor. O da “ilkesiz ve yiyici” bir paşa! Fakat parlak bir asker. Kırım’da başarı kazanmış; Serdarı Ekrem! (s.223) 30 Ağustos’ta M. Ali Paşa Kapudan Paşa oldu (23 Ağustos’ta iade-i itibar etti). Stratford çok ağır bir memo verdi. (s. 224)

Stratford’un müthiş övgüsü yapılıypr! (s. 259)