MOUZELİS, Nicos. P.

ANASAYFA

MOUZELİS, Nicos. P.; Modern Greece, Facets of Underdevelopment; Londra, 1979.

Yazar Yunanistan’ın gelişimini anlatırken Osmanlı tarihinde Rumların evrimiyle ilgili olarak da çözümlemeler yapıyor.

Osmanların Batı’yla artan ticaretine paralel olarak Rumlar, özellikle kaçak (“illégal”) hububat ticareti ve korsanlıkla zenginlik sağladılar. (s.7)  XVII. Yüzyılda İtalyanların yerini alan Yunanlı tüccarların durumu “Grek sermayesinin ‘ilkel birikim’ safhası olarak görülebilir.” (s. 8) Fakat Batı tüccarları gibi ayrıcalıklı değiller; ancak 1774 onlara da ayrıcalık getiriyor. Bu evrim içinde Fenerli Rumlar, bir çeşit “noblesse of robe” olarak yükseldiler. Kilisede, ruhban sınıfını borçlandırmak suretiyle, yüksek mevkileri satın aldılar. (s. 9)  (Bkz. G. E. Arnakis; The Grek Church; The Journal of Modern History; 1952) Bu arada Viyana, Marsilya, Triyeste, Odesa, Budapeşte vb. de bir “Rum Diyasporası” oluştu.

Rum için Kilise hem ruhani hem de cismani lider; dinle milliyetçilik aynı anlama geliyor. (s. 158-159). Fransız İhtilali ve Napolyon Savaşları Yunan burjuvazisini güçlendirdi. “Kilise, Fenerliler ve Rum toprak sahipleri İhtilale karşı ikircikli (ambivalent) bir tavır aldılar. Kilise, özellikle yüksek ruhban sınıfı, başlangıçta, sayesinde ayrıcalıklı bir konuma geldikleri Osmanlı yönetiminin yıkılmasına açıkça karşıydılar.” (s. 13)

Ambelakia’yı tarihçiler kapitalist işletme olarak değil, ilk çağdaş üretim kooperatifi olarak gördüler. Çağdaş tarihçiler farklı, fakat kapitalizm dışında değerlendiriyorlar. Yazara göre İngiliz “putting out” sistemine benziyor. (s. 11)