LEMALET, MARTİNE

ANASAYFA

LEMALET, MARTİNE; Les Juifs et L’Etat Classique; (L’Etat Classique, 1652-1715, ed. Henry Méchoulan.Paris,  J.Vrin, 1986 içinde), s. 387-406.

Fransa’da klasik devletin oluşumu konusunda ilginç makaleler içeriyor.

Yahudiler 1394’te Fransa’dan kovulmuşlardı. 1688’de Palatinat’nın yıkılmasından sonra Sefarad-Aşkenaz bir halk (Alsas 1648’de alındı) Fransa’ya tabi oldu. Devlet Kuzeydoğu’da bunların seçkinleriyle (kendi halkı üzerinde otorite sahibi olanlarla) işbirliği yapıyor. Devlet bunların iktisadi hayata katkılarının farkında; o sırada Metz’de mali temsilci (kâhya, intendant) olan Turgot 1698’de kovulmalarını önledi; yerleşmelerini destekledi (s. 396). Yani devletin Kuzeydoğu stratejisi ile Güney ve Güneydoğu stratejisi farklı. Yahudiler Almanya’da bilgi ve becerileri sayesinde prenslerin donatımcısı ve hizmetkârı oldular. Güçlü bir merkezi devlete sahip Fransa’da durum farklıydı. Sadece Kuzey ve Kuzeydoğu’da bazı “büyük Yahudi”lerin” pozisyonu bunu andırıyordu (s. 395).

Yahudiler ordu levazımcısı, özellikle savaşlarda techizat (at, yiyecek, hayvan yemi) sağlıyorlar; hububat alımcısı işlevi görüyorlar. “Para uzmanlığında ve alışverişinde ustalar” ve bu sıfatlarıyla “Krallığın temel kaygılarında ön saflara geçiyorlar” (s. 396). Devlet teolojik tartışmalara girmiyor; tamamen pragmatik davranıyor. Yahudiler modern devletin oluşumuna katkıda bulunuyorlar (s. 406).

Aynı şeyi H. Mélouchen, Les Juifs d’Espagne: Histoire d’une Diaspora 1492-1992 başlıklı makalesinde (aynı eser s. 361-387) Osmanlı Yahudileri için söylüyor.