FİSCHER, FRİTZ

ANASAYFA

FİSCHER, FRİTZ; Les Buts de Guerre de l’Allemagne Impériale 1914-1918; Editions de Trévisse, 1970.

1961’de Almanca ilk baskısı (Griff nach der Weltmacht) yapılan bu kitap büyük yankılar uyandırdı. Esere bir sunuş yazan Prof. Jacques Droz esere Alman tarihçilerin çok tepki gösterdişklerini, fakat Fischer’in bazı tabuları yıktığını yazıyor. Almanların daha Birinci Dünya Savaşı’nda 1939’daki Nazilerin amaçlarını güttüklerini kanıtlamaya çalışıyor. Osmanlı Devleti’ni de yakından ilgilendiren bir çalışma. Aşağıda Osmanlılarla ilgili bilgiler yer alıyor.

Alman-Türk Kanal hareketi aylarca, “ihtimamla” hazırlandı. Berlin’de, “abartısız, Britanya iktidarının kalbine vurulacak bir darbe olarak ” görülüyordu. Plana göre Mısır’da bir ayaklanma olacak ve Alman teçhizatlı 20-30 bin Türk’e 70 bin kadar da göçebe Arap katılacaktı (s. 138).  Daha 1914 Ağustos’unda, İstanbul’daki Alman büyülelçisi Mısır Hidivi ile temasa geçmişti. Ona dört milyon franklık altın tahsis edilmişti.

Kafkas planı da “başarılı bir Türk ilerlemesi”nin yaratacağı bir ayaklanmaya bel bağlanmıştı. Oysa beklenen olmadı (s. 146).

General Wangenheim, Temmuz ortasında Türkiye’yi anlaşmaya layık görmüyordu. “28 Temmuz’da, yani Avusturya-Macaristan’ın Sırbistan’a savaş ilan ettiği gün, Türkiye Almanya’ya gizli bir savunma-saldırma anlaşması önerdi. Şansölye Bethmann-Holweg, aynı gün, savaş halinde Türkiye’nin ordusunu Almanya’nın komutası altına koyması ve aktif bir Rus müdahalesi durumunda Almanya’nın yanında yer alacağına söz vermesi koşuluyla o günkü Rus hudutlarının korunacağını söyleyen bir yanıt verdi. Türkiye tereddüt ediyordu; bununla beraber, 30 Temmuz günü, Türkiye’yi İngiltere’ye karşı büyük bir ayaklanma savaşının hareket noktası yapma yönündeki görüşmeler kızıştılar (s. 96). Anlaşma 2 Ağustos’ta imzalandı.

Bu savaşta Almanya Türkiye’yi İran, Afganistan, Hindistan’a karşı köprü olarak kullanmak ve iktisaden de sömürgeleştirmek istiyor. Zaten ilgili bölümün başlığı: “Türkiye: İngiltere’ye karşı ön-karakol. Petrol ve asker” (s. 578). 7 Nisan 1917’de tüm madenlerin imtiyazını almak ve ayrıca Türkiye’yi Alman politikasının “sağlam bir dayanağı” yapmak için “Alman Etüd Grubu” geliyor (s. 581). Grupta sanayi ve Ticaret, Dışişleri, Savunma, İçişleri, Hazine bakanlıkları temsilcileri vardı.

Savaşın gidişatı gelişmelerin seyrini değiştirdi.

FLEET, KATE; European and Islamic Trade: The Merchants, Genoa and Turkey; Cambridge, Cambridge University Press, 1999. (X-204 s.)