GORİANOW, SERGE

ANASAYFA

GORİANOW, SERGE; Le Bosphore et les Dardanelles; Paris, 1910

Eser dışişleri bakanlarından Gabriel Hanotaux’nun önsözü ile yayımlanmış. Gorianow, Rus arşivleri direktörü. Eser dokümanter.

Yazara göre Doğu Sorunu, “İstanbul ve Çanakkale Boğazlarını kim elinde bulunduruyor?” sorusuna yanıt anlamına geliyor. (s. VI) Rus diplomasisi sadece maddi değil, manevi (özellikle dini) temellere dayanıyor. İstanbul’un adı eserde “Çargrad” diye geçiyor. 1849 krizinde Rusya Osmanlı bütünlüğünü savunmaya başladı. 1-13 Temmuz 1841 Konvansiyonu ile Rusya Hünkar İskelesi anlaşmasından vazgeçti ve Osmanlı bütünlüğünün savunucusu oldu. Fakat bu koalisyonda Rusya özel bir avantaja sahip olduğu için bütün Avrupa Rusya’ya karşı “kıskançlık ve güvensizlik içinde” birleşti. (s. 92).

Rusların Tuna eyaletlerini işgali; Fransız ve İngiliz gemilerinin Haziran 1853’te Çanakkale’ye gelmeleri. Türkiye-Rusya Savaşı 4 Ekim 1853’te ilan edildi. (s. 94) 12 Mart 1854’te de İngiltere-Fransa Rusya’ya karşı anlaşma imzaladılar. 2 Aralık 1854’te buna Avusturya da katıldı. (s. 95)

La Question d’Orient á la Veille du Traité de Berlin 1870-1876; Paris, 1948.

Rusya’nın Türkiye hakkındaki siyasetinin değişmesi II. Alexandre zamanında (1855-1881)  “panslav” politikasının başlamasıyla gündeme geldi. Çarın Alman asıllı karısı Maria Alexandriovna amansız bir Türk düşmanıydı. (s. 22-23) Bu diplomasi ilk kez “demokrat” oldu. (1861’de kölelik ilga edildi.) III. Alexandre (1881-1894), daha belirgin olarak da Nicolas II. zamanında (1894-1917) bu diplomasi değişti.

1876 Haziran’ının ikinci yarısında Osmanlı bütünlüğü polikasından vaz geçildi. (s.19-20)