RİGOLLOT, GUSTAVE

ANASAYFA

RİGOLLOT, GUSTAVE; Unsere Zeit, cilt: II, Leipzig, 1858.

Eserde, ölümü dolayısıyla reşit Paşa’nın yaşam öyküsü (s. 171-180) anlatılıyor. (Yazı Fransızların “Nouvelle Biographie, Paris, 1863”de iktibas edilmiş).

Reşit Paşa (1799-1858) Beyazıt Vakfiyesi mütevellisinin oğlu. Okumayı onun okulunda öğrendi. Üç kardeşi var. Bir kız kardeşi Mora valisi (İspartalı Paşa) ile evlendi. Reşit de ona 15-16 yaşında iken sekreter oldu. Paşa ölünce devlet memuru oldu; önce Pertev paşa, sonra da İzzet Paşa ile çalıştı.

1828 Savaşı’nda Kaptan Paşa’nın kurmayı oldu ve “Babıali’nin Hıristıyan tebbasına yeterince takdir edilmemiş olan hizmetlerde bulundu”. Bu yüzden “Eski Türkler”in düşmanlığını kazandı. Edirne Anlaşması’nda rol oynadı. (Ona “şeytan”, “rezil” vb diyorlar). Yine 1828’de II. Mahmut’un dışişleri nazırı oldu. Mısır ayaklanması sırasında Kütahya Anlaşması’nda önemli bir rol oynadı. “Bu belki de Reşit’in en becerikli etkinliği idi”. 1837 yılında Pertev Paşa sadrazam olunca onu çağırdı; dışişleri nazırı yapmak istiyordu; fakat o daha Londra’dan çıkmadan Pertev Paşa düşürüldü, Edirne’ye sürüldü ve orada infaz edildi.

II. Mahmut’un ölümünden sonra yeni sultana da sadakat yemini etti.

7 Eylül 1839’da (üç günlük kavgadan sonra, “bir çeşit anayasal şart” olan) Hatt-ı Hümayun’u ilan etti. 3 Kasım’da Hat “resmen ilan edildi”.

Mısır sorunu çözülürken izole oldu; elçi olarak Paris’e yollandı. Orada (1841) çok yüksek düzeyde ilişkiler kurdu. İdari hayatı ve maliyeyi inceledi. 1845’te dışişlerine gelince “hayatındaki en parlak dönem” başladı.

1852’de Mehmet Ali Paşa ve Fuat Efendi onu düşürdüler. Hakkında en ağır ithamlar (memleketi Ruslara satmak, valide sultanın sevgilisi olmak vb) yapıldı. Öldürülmemek için kaçtı, saklandı. Paris Anlaşması’ndan sonra 5. kez sadrazam oldu. 1857’de “bir İngiliz şirketi aracılığıyla bir banka kurmayı başardı”.  22 Ekim 1857’de son kez sadrazam oldu. Sonra “kendisini hızla ölüme götüren bir hastalık “ dolayısıyla çekildi.