SARÇ, ÖMER CELAL

ANASAYFA

SARÇ, ÖMER CELAL; Tanzimat ve Sanayimiz; Yüzüncü Yılında Tanzimat; Ankara, 1940.

Çöküş muhtemelen 1815-1820 arasında vuku buldu. (s. 425)

Teselya’da bulunan Ambelekia Manchester’e dayanamadı. (Ambelekia örneği XIX. yüzyıl seyyahlarının çok üzerinde durdukları bir örnektir.)

1850’den sonra ipekçilik de sarsılmaya başladı. (s. 427) III. Selim “İstanbulkâri” kumaşı destekliyor. (s. 430)

Abdülaziz zamanında 1) Gümrük artışları (% 5’den % 8’e); 2) Sanayi okulları açma; 3) Sergiler;  4) şirketler kurma girişimleri oldu. Esnaf üretim kooperatifleri birleştirilmek isteniyor. (s. 430)

II. Mahmut’la Avrupai giyinme başladı. Devlet fabrikaları rantabl değil; devlete yük oluyorlar. Sonra kapatılıyorlar. Özel fabrikalar yabancıların elinde (örneğin M. Viquenel).

Devlet fabrikaları: İzmit (çuha, askeri elbise); İstanbul, Feshane: çuha, bez, battaniye, gravat; Basmane: kumaş, fanila; Hereke: kadife, ipekli,; Tophane: tüfek, tabanca; Beykoz: porselen, cam, fincan; Zetinburnu: pamuk bezi, calicot, emprime. (s. 435)

Yabancı fabrikalar Fransız, İngiliz, İtalyan ve İsviçreliler elinde. (s. 438)

Tanzimat hareketi sanayi üzerinde “esas itibarıyla menfi tesirler icra etmiş”. (s. 439)

Nedenleri: 1) Devletin zaafı; 2) bilgisizlik, aciz. Ancak “Garp medeniyetine yol açarak” Türk devrimini hazırladı. (s. 440)