MİLEV, NİCOLAS

ANASAYFA

MİLEV, NİCOLAS; Réchid Pacha et la Réforme Ottomane; Zeitschrift für Osteuropaïsche Geschichte, band II, 1912.

Tanzimat ve Reşit Paşa konusunda önemli bir makale. Yeniçeri kırımından sonra (ve Tanzimat’ın ertesinde) Baron de Stürmer, Metternich’e “Keyfilik bu derecede ifrata ancak ölen sultanın saltanatı sırasında ulaştı” diye yazmıştı (s. 383).

Gülhane Hattı Hümayunu “mütevazı” bir vesika; Sultan’ın tebaasına “hiçbir özgürlük” getirmiyor; sadece bazı garantiler (can, mülk vb) getiriyor. Oysa ilk kez Bulgar yurtseveri Rakowsy’nin gördüğü gibi, 1839 Hattı, “ Türkiye’de memurlar sınıfının bir fethi” (s. 384).

Reşit Paşa, Hat’tın ilanından sonra Viyana temsilcisi (internonce) Stürmer’e “Sultana yaptığı nasihatları meşru kılmak için kor-diplomatiğin desteğine ihtiyacı olduğunu” söylemiş (s. 386).

Yazar Reşit Paşa’yı çok övüyor. Paşa’nın temel amacı Müslüman-Hıristiyan yakınlaşması! Şark Meselesi’nin aslı da bu! Fakat Türk milliyetçiliğinin gelişmesi Hıristiyanların maddi ve manevi ilerlemesine şiddetli bir darbe (“une violence aigüe”) vurdu. (s. 398).