BOLSOVER, G. H.

BOLSOVER, G. H.; David Urquhart and the Eastern Question, 1833-1837.

The Journal of Modern History, 1936. Cilt: VIII, no: 4.

Urquhart’ın “Türkiye ve Kaynakları” başlıklı eseri çok yeni fikirler ihtiva ediyordu. Kral onu okudu ve tüm bakanlara birer kopyasını yolladı. (s. 445) Bu sırada İngiliz kamu oyunda Türkiye lehinde “miracolously” bir gelişme vardı. Urquhart bunu destekledi.

İngiltere Rusya’ya 1832-36 yılları arasında yılda ortalama 2 300 000 sterlinglik ihracat yapıyor; oradan da 4 000 000 sterlinglik mal alıyor. Aynı yıllarda Osmanlı Devleti’ne 2 700 000 sterling değerinde mal satıyor ve ordan da 800 000 sterlinglik ithalat yapıyor. (s. 459)

Urquhart’ın fikirleri başta kabul gördü; fakat sonunda Ticaret Odası Başkanı (Board of Trade) Poulett Thompson tarafından reddedildi. Türk mallarına gümrük indirimi yaparak Rus Hükümeti’ni gücendirmek istemiyordu. (s. 461) Türkiye İngiltere’nin (denizcilik için) ihtiyacı olan ham maddeyi sağlayamazdı. Ayrıca Richard Cobden bu sırada Rusya’nın Türkiye’yi yok etmesinin (“destruction”) “uygarlığın barbarlık üzerine bir zaferi” olacağını ve İngiliz ticareti için de  savunan bir “pamphlet” kaleme almıştı. (s. 462) Bu fikir Edinburg Magazin ve Chamber’s Edinburg Journal tarafından da yayıldı ve kanu oyu bölündü. (s. 463)

Yazar sonuç olarak Urquhart’ın Palmerston’u “Çarın paralı bir aracı (tool)” olarak görerek yanıldığını, sorunu Doğu Sorunu’nun genel diplomatik boyutları içinde kavramadığını ve “hayalperest” olduğunu yazıyor. (s. 467)