KERATRY, Emile de

ANASAYFA

KERATRY, Emile de; Murat V. , Paris, 1878.

Kont E. de Kératry (1832-1905) Fransız siyaset adamı. Kralcı, Orleancı. 1870 Eylül-Ekim aylarında Paris Emniyet Müdürü oldu. 1871’de Haute Garonne valisi oldu; aynı yıl Toulouse’da Komün hareketinin ezilmesinde büyük rol oynadı. Marx’ın kızı ve damadı Lafargue’ı sınırda göz altına aldı. Marx ailesinin yazışmalarında geçer.

Yazar V. Murat’ın “mükemmel” bir öğretim aldığını, biraz Fransızca bildiğini yazıyor.

“Başka bir çok konuda ayrılan eski ve yeni Türkler Rusya’ya karşı ortak bir kin gütmekte birleşiyorlar.” (s. 80)

“1876 İlkbaharında Mahmut Nedim Paşa ile İgnatief arasında her zamankinden sıkı bir anlaşma oldu” (s. 87) “Yeniçerilerin ortadan kaldırılmasından sonra softalar, cami müdavimleri, müderrisler ve basit Kuran talebeleri cahil ve örümcek kafalı kitleleri de bu yönde sürüklemek için gizli bir güç kazandılar. İstanbul’da sayıları 30-40 bini buluyor.” (s. 88) Mithat Paşa bunları kullandı. “Başlıca ulemayı ve softaları kazandı; aralarındaki farklı görüşlere son verdi ve bu dini ve hukuki nitelikteki topluluğa neler isteneceğini telkin etti. Söylendiğine göre, camilerdeki düşünceleri düzeltmek ve oralarda mükemmel bir oy birliğini egemen kılmak için, yabancı bir elçilikten gelen altınlar önemli rol oynadılar.” (s.90) Yazara göre Abdülaziz “zalim ve deli.”

Halk ayaklanmanın karşısında; Nedim Paşa (yazara göre servetini kurtarmak için Mithat Paşa ile anlaştı) hareketsiz kaldı. (s.95) Rusları ürkütmemek için önce Rüşdü Paşa sadrazam oldu.

“Mithat Paşa olağanüstü bir dürüstlüğe sahip.” (s.101)

12 Mayıs’tan önce (softaların baskısıyla Divan’da değişiklik yapıldığı gün) Mithat Paşa ile Hüseyin Avni Paşa arasında, Abdülaziz’i devirmek için, bir anlaşma yapıldığı varsayımı üzerinde duruluyor. Halk ve softalar ayaklanacaktı, fakat devreden çıkarıldılar. Serasker Hüseyin Avni bir darbe uyguladı. (s.115)