ZİYA GÖKALP

ANASAYFA

ZİYA GÖKALP

Ziya Gökalp düşünce hayatımızda çok büyük etkiler yapmış ve hakkında sayısız araştırma yapılmış bir düşünce ve siyaset adamı. Çeşitli kitaplarımda bir çok düşüncesini ben de eleştirel bir yaklaşımla ele aldım. Bazı önemli teşhislerini de paylaşarak aktardım. Burada günümüzde hala etkili olan bazı sağ radikal fikirlerini sergiliyorum.

Gökalp, ilk kez 1910’da Selanik’te çıkan Genç Kalemler dergisinde yayımlanan Turan şiiriyle Türkçülük kavgasına başladı. Bu şiirlerini 1915’te Kızıl Elma başlığıyla topladı.

Ziya Gökalp’in şiirlerinde Türkçü ve dinci fikirlerini ortaya koyan dizeler..

Yeni Hayat başlıklı kitaptan; İstanbul, 1941 (1915-1917 arası yazılan şiirler)

Millet” adlı şiirden:

Her ülkede Türk bir Devlet yapacak,

Fakat bunlar birleşecek nihayet.. (s. 10)

Ahlak” adlı şiirinden..

Sakın hakkım var deme,

Hak yok vazife vardır.. (s.11)

Vazife” başlıklı şiirden..

Ben askerim, o üstümde kumandan,

Baş eğerim her emrine sormadan,

Gözlerimi kaparım,

Vazifemi yaparım  (s. 12)

Mustafa Necip” başlıklı şiirinden..

Sen Türksün, olmaz Türk’te “ben” hissi,

Onunçün ben Türk’ü sende ararım (s. 42)

Devlet” başlıklı şiirden,

Kuran diyor ki eyleyiniz itaat,

Hakka, sonra Peygamber’e, Devlet’e,

Vicdanımın bütün hissi sadakat,

Kanunlara, Hadis ile Ayet’e.. (s. 28)

Kızıl Elma” başlıklı kitaptan, İstanbul, 1941.

İlahi” başlıklı (çocuklar için yazdığı) şiirden,

Yoldaşımız iz’an olsun: Amin!

Rehberimiz Kur’an olsun: Amin! (s. 82)

Altın Yurt” başlıklı şiirden,

Türk bir millet, bir ordu, katılmayan alçaktır,

Yasamızda yazılı: Harpden kaçan alçaktır (s. 102)

İlginçtir ki Ziya Gökalp dinsizlikle de suçlanmıştır. Kendisi hiçbir zaman bunu söylememiş, aksine dini yücelten şiirler yazmıştır. Fakat düşüncesini inceleyenler (R. Hartmann, U. Hied, Jaeschke) bazı fikirlerinin (örneğin Meşihat isimli şiirinde olduğu gibi) dini dogmalarla çeliştiği fikrini ileri sürmüşlerdir. (Bkz. Turgut Akpınar; Ziya Gökalp Hakkında Dinsizlik İddiaları ve Nedenleri; Tarih ve Toplum; 1989, Ocak; sayı: 61. Yazarın belirttiğine göre Meşihat şiiri, Enver Paşa’nın emriyle Yeni Hayat kitabının tüm nüshalarından çıkarılmıştı.)