CAMBON, PAUL

ANASAYFA

CAMBON, PAUL; Correspondance, 1870-1924; Paris, 1940.

Fransız dipolomatı. Londra’da büyükelçilik yaptı. Mektuplarından Osmanlı politikasını ve Şark Sorunu’nu ilgilendiren bazı parçalar..

1 Temmuz 1891 tarihli mektubunda Fransa’nın izlediği çok Rus yanlısı polkitikayı küçültücü buluyor. “Önce iyi bir Rus olmayan birisi, bir Fransız olamaz; Meclisin sorgulamaları ve gazetelerin hedefi haline gelmeden  ve Rus elçisine bağımlı olmadan da dışişleri bakanı olunmaz.” (s.344)

3 Ekim 1891’de P. Cambon İstanbul’a elçi oldu.

16 Kasım 1891 tarihli mektubu. Abdülhamit için, “ona ara sıra çeliği hissettirmek gerek” diyor; “bu adam çok zeki bir tavşan!” (s. 351)

27 Mayıs 1893 tarihli mektubu. “Sultan Fransa’dan değil, cumhuriyetten, demokratik fikirlerden  nefret ediyor.” Fransızca çok yaygın; Sultan Fransızca eserlerden çok korkuyor.  Cambon Sultan’ı şöyle betimliyor: “sinirli, etki altında kalan, korkunun içini kemirdiği, tahtı ve hayatı için titreyen bir insan; siyasal nedenlerle olduğu kadar inanç itibariyle de fanatik ve sonuç olarak da akli tartışmalara kapalı.” (s. 360)

4 Kasım 1895: “Küçük Asya gerçekten ateş içinde! Hemen her yerde kırım yapılıyor.” (s. 395)

7 Kasım 1895. Osmanlı Devleti’nde olanlar için: “tamamen XVI. yüzyıl içindeyiz” diyor ve Fransız basınının ilgisizliğine çok kızıyor. Yeni Avrupai kanunlar “görünüş” olarak niteleniyor. (s. 397)

10 Ekim 1895: Türklere reşit olmayan biri gibi muamele etmeli ve vesayet altında tutma gereğini ileri sürüyor. Yazara göre III. Napolyon’un en büyük hatası Türkleri Avrupa konserine almak oldu. (s.395)

1896-97 olayları dolayısıyla Abdülhamitin tamamen delirdiği ileri sürülüyor. Osmanlılar hakkındaki çok ağır hükümlere rağmen, yine de dağılmanın (dislocation) önlenmesi gerektiği söyleniyor.