BARDAKJİAN, KEVORK B.

BARDAKJİAN, KEVORK B., The Rise of the Armenian Patriarchate of Constantinople

(in Christians and Jews in the Ottoman Empire; Ed. B. Braude ve B. Lewis; Londra, 2 Cilt, 1982)

Ermeni rönesansında 1701’de kurulan Venedik Mekhitarist (Mıhtaryan) mezhebinin doğuşu önemli bir rol oynadı. Ermeni tarihi, dili, edebiyatı vb. incelenmeye başladı. (s. 96) Fakat lider İstanbul’du; Venedik değil! 1828’de Eçmiyazin Rusya’ya tabi kılınınca, kontrol ettiği İzmir ve Bağdad gibi cemaatler İstanbul’a bağlandılar. 1844’de Eçmiyazin ile İstanbul Patrikhanesi ilişkilerini düzenlediler. Bir iş bölümü yapıldı, fakat en üst temsilci olarak patrik tanındı. “1863’te ilan edilen sözde Ermeni Anayasası patrikhanenin yetkilerini cemaat içinde sınırladı, fakat ilk kez olarak da patriği İmparatorluk’taki tüm Ermeni cemaatinin asıl temsilcisi olarak, resmen tanıdı.” (s.96)