ZARZECKİ, S.

ANASAYFA

ZARZECKİ, S., Revue de Paris; Nisan, 1914.

Ermeniler konusunda ilginç bir makale. (Başlığını not etmemişim.)

İngilizlerin Sarı Kitap’ına  (1893-1897) göre Ermeniler hiçbir ilde çoğunluk değiller. (s.873)

Jön-Türk Devrimi Doğu Anadolu’nun en ücra köşelerine kadar vatan ve ulus kavramları götürdü. “Düne kadar ulusal duygudan nerdeyse tamamen yoksun ve itaatkâr Kürtler bile bundan yararlanmak istemeye başladılar.” Ermeni taleplerine Kürt talepleri de katıldı ve sorun Ermeni- Kürt sorunu haline geldi. (s. 874) Bugün Osmanlı Devleti’nde 1 300 000 kadar Ermeni var. (s.879) Üç Ermeni partisi var. Hınçak zutyun; Taşnak zutyun; Ramgavar Şamanatır. En iyi örgütlenmiş olan Taşnak. Sosyalizm ve atheism propagandası dini duyguları zayıflatmış.

“Küçük Asya’da Ermeniler hiçbir yerde türdeş bir ulus halinde yaşamıyorlar. Bu hem siyasal zaaflarını hem de, doğrusu, ticaretteki refahlarını sağlıyor ve aralarındaki çok küçük bir azınlığın bir Ermeni Krallığı kurma rüyasını ütopik hale getiriyor. Zaten mümkün olsa bunun bile nereye yerleştirileceği pek belli değil.” (s.879)

Tanzimat’tan sonra bir sürü Ermeni zenginleşti; geniş topraklar elde ettiler.

Jön-Türk devriminden sonra Ermeniler de silah taşıyabilir hale geldiler. Kürt durumu kavrayamadı; ürktü. “Ermeniyi hırpalamaktan vazgeçti; hatta onunla kardeş gibi yaşamak istedi. Kürt alttan aldıkça  Ermeni küstahlaşmaya, ölçüyü kaçırmaya, Kürt’ü haydutluk ve vahşilikle suçlamaya, Anayasa’nın kendi eseri olduğunu haykırmaya, çalındığını iddia ettiği topraklarını geri istemeye başladı. Kürtlerin eskiden yapmış oldukları kötülüklerin cezalandırılmasını istedi; birçok hallerde de cezayı bizzat kendisi vermeye kalktı.” (s.887)

Sonra Jön-Türkler Kürdistan’ı dolaştılar. Pan-İslamizm propagandası yaptılar. Cürüm işlemiş Kürtleri cezalandırmakta gevşek davrandılar. Bu arada Adana kırımı da Kürtlere cesaret vermişti. Düşmanlık doğdu. (s. 887) Bu son dönemde Ermeniler ezilen (opprimé) halk olarak kabul edilemezler. Yazar sonuç olarak dört ihtimal ortaya atıyor. En muhtemel iki tanesi 1) Reformların yapılması ve uygulanması; 2) Bu olmazsa Doğu Anadolu’nun Rusya tarafından işgali. (s. 891)