CASTİLLE, HİPPOLYTHE

ANASAYFA

CASTİLLE, HİPPOLYTHE; Réchid Pacha, Paris, 1857.

Övgü ile kaleme alınmış bir risale. Paşa’nin hoşgörüsü, kahramanlığı, dürüstlüğü vb. övülüyor; hakkında “üstün devlet adamı” deniyor. (s.9)

“Türkiye, Rusya iç işlerine karışmayı başarana kadar büyük kaldı.” (s. 8)

Halet Efendi hakkında ilginç bilgiler. I. Mahmut, Halet Efendi’yi Şam’a, bir paşayı öldürmeye gönderiyor. Orada İzzet Paşa (Fuat Paşa’nın babası) ve Haschkel adlı bir Yahudi sarrafla ilişkiler kuruyor. İstanbul’da çok güçlü bir triumvira oluşturuyorlar. (s.16) Fakat, 1821 ayaklanması bunların gücünü kırdı. Halet kendisini kurtarmak için Rum düşmanı oldu. (s.19)

Reşit Paşa’yı İzzet Paşa himayesine aldı; Babıali’te kâtip yaptı.

M. Blacque, Sultan Mahmut’a yardımcı oluyor. Sultan da kendisinden “dostum” diye söz ediyor. (s.21) O da Mahmut’a “bütün elçiliklerin kendisini aldattığı” hususunda ikazda bulunuyor. (s.22)

Reşit Paşa Paris’te herkes tarafından tanınıyor. İngilizciliği Canning’le ilişkilerinden doğuyor. (s.24)

İki güçlü parti var. Biri Kavalalı Mehmet Ali Paşa’nın partisi; ikincisi reform partisi. İki de “ekol” var. I) II. Mahmut’un Jön-Türkleri (Kurana dayanıyorlar; yazar bunları “muhafazakar ilerici” sayıyor); 2) Abdülmecid’in Jön Türkleri: Bunlar ise laik; İslamla hiçbir şey yapılamayacağını düşünüyorlar. (s.35)

Reşit Paşa’nın müthiş serveti de anlatılıyor. “Rivayet”lere göre Paşa’nın serveti Louis Philippe’in servetini çok geride bırakmış; hatta Rotschild’inkini bile geçmiş!. Bunu daha çok sultanın cömertliği sağlamış. (s.45) Fenerli Rumlarla ilişkileri çok yerilmiş; oysa bunlar çok değerli insanlar imiş! (s. 47-50)

Oğlu Cemil Paşa Paris büyülelçisi. Fransızcayı bir Parisli gibi konuşuyor. (s. 53)