SUDİ, SÜLEYMAN

ANASAYFA

SUDİ, SÜLEYMAN; Osmanlı Vergi Sistemi (Defter-i Muktesit);

yayına hazırlayan, Prof. Dr. Mehmet Ali Ünal; Isparta, 1996.

Yazar (1835-1896) Maliye Nezareti’nde uzun yıllar önemli görevlerde çalışmış, 1878 Berlin Konferansı’na murahhas heyeti üyesi olarak katılmış, Mülkiye mezunu bir bürokrat. Arapça, Farsça ve Fransızca biliyor. “İktisatçının Defteri” anlamına gelen eseri üç bölümden oluşuyor. İlk bölümde “iktisat ilmi”nin anlamı üzerinde duruluyor. Burada “ilm-i servet-i milel” ile “ilm-i iktisat” arasında bir ayrım yapıyor. İkisi de “ilm-i siyasiye ve ahlakiye”den gelmekle beraber birincisi “müntesipleri”, ikincisi ise “devlet ve milletlerin bi’l-cümle saadet-i ahvalini cazip ve calip bir ilm” oluyor. (s. 13). İlm-i iktisat’ın mevzuu, “lisan-ı şeri’atde beytü’l mal; lisan-ı siyasette hazine; Avrupa lisanlarının hemen kaffesinde de finans denilen sanduk-u devlettir” (s. 13). Bu alana girecek kalemlerin nasıl toplanacağına ve nasıl harcanacağına dair kuralları inceler. Belli zamanlarda “lazım gelen mahallere” ödemeleri yapar. Mükelleflerden “sürat ve suhuletle” tahsilde bulunmak konusunda kolaylık sağlar; yararı budur.