MOUSNİER, ROLAND

ANASAYFA

MOUSNİER, ROLAND; Histoire des Civilisations; les XVI et XVII. Siecles; Cilt: IV, PUF, Paris, 1965.

Osmanlı siyasal rejimini Batı ile karşılaştırarak “despotik” olarak niteleyen bir yazar. Çağdaş analizlerde referans teşkil ediyor. Yazara göre “Sultan kanunların dışında ve üstünde” bulunuyor. (s. 491) Ve şunu söylüyor Mousnier: “Gerçek ifadesiyle, Osmanlı İmparatorluğu bir devlet değildi. Teşkil edilmiş topluluklara (“corps”ları), kendine özgü bir hayatı olan kurumlara sahip değildi. Devlet bir aileydi; veya daha doğrusu Osman hanedanına vekalet eden orduydu.” (s. 500)

“Mutlak monarşi ile büyük kapitalizm birbirinin işlevi olarak ortaya çıkıyorlar. Mutlak monarşi toprakları, özellikle tarıma konan vergileri ve ticari tekelleriyle; teknisyenleri, levazımcıları ve ortakları maliyeciler olan bir çeşit büyük kapitalist işletme haline geliyor.”

“Elbe’nin ötesinde Doğu Almanya ve Polonya’da, Holanda ve Hans tüccarlarının Akdeniz için buğday talepleri senyörü ekicilerin toprağına el koymak için kuvvet kullanmaya, büyük bir tarım işletmesi kurmaya, köylülerin mecburi ve zorunlu emeğine el koymaya ve bizzat kendisini buğday üreticisi ve tüccarı olmaya sevk ediyor.” (s. 105) Cromwell 1651’de ünlü “Acte de Navigation”u çıkararak ticareti İngiliz gemilerine ve Kolonlarına hasrediyor. (s. 263) Fabrikalarda işçilere işkence yapılırken, Devlet basın   ve yayını da kontrol altına alıyor. Basımevlerinin sayısını sınırlıyor ve onları büyük şehirlerde topluyor. Tam sansür koyuyor. Fransa’da sansür heyeti 1612’ye kadar Paris İlahiyat fakültesinin elindeyken, sonra Kral bir sansür hyeti kurdu.