NİEBUHR, CARSTEN

ANASAYFA

NİEBUHR, CARSTEN; Voyage de M. Niehbuhr en Arabie et en d’Autres Pays de l’Orient, Suisse, 1780.

Yazar Danimarkalı. Çiftçi çocuğu, kendisi de çiftçilik yapmış; sonra da Matematik ve haritacılık okumuş. 1761 Ocak ayında Danimarka Kralı’nın himayesinde tertiplenen bir Arabistan seferine çıkıyor. Önce İskenderiye’ye çıkıyor. 1762 Ekim’inde Cidde’ye ulaşıyor. Eserinin ilk kitabı 1772’de Kopenhag’da yayınlanıyor.

Sultan’ın Hicaz’da pek bir iktidarı yok. Her yıl Mekke Kervanı silahlı korumalar refakatinde gidiyor. Bu sırada Sultan güçlü. Şerif’i azledebilir. Cidde’de Osmanlı Paşası da iktidarı Şerif ile paylaşıyor. O da Mekke Kervanı askerlerine dayanıyor. “Eğer Araplar her yıl Sultan’dan büyük paralar çekmeseydiler ve ondan her türlü avantajlar sağlamasaydılar çoktan bu bir avuç Türk’ü kovarlardı. Sultan bütün şerifleri ve Hicaz Soylularını ve Kutsal evin koruyucularını maaşa bağlamış bulunuyor. Bu maaşlarla ve her yıl Cidde’ye gönderilen dört beş büyük gemi erzakla Mekke ve Medine’nin hemen hemen tüm halkını besliyor. Hacılar kutsal şehirde kaldığı sürece 2000 devenin taşıyabileceği kadar su dağıtıyor; Kabe’yi süsleyen ve Muhammed’in torunlarını şenlendiren sayısız hediye yolluyor.”  (II, 27-28)

Bunların dışında bir sürü Arap orada kurulmuş vakıflardan da yararlanıyor.

“Arapların özgürlüklerini kısıtlamadan Sultanın gururunu okşayan bu idare” olmasa Araplar aç kalacaklar. (II, 29)

Mısır’da da Paşa 24 kişiden oluşan divan karşısında güçsüz. Ancak politika ve entrika ile tutunabilir. (I, 73-75)