HİRSH, BARON MAURİCE DE

ANASAYFA

HİRSH, BARON MAURİCE DE; Encyclopedia Judaica, Cilt. 8, Jerusalem.

Hirsh (1831-1896), Osmanlı İmparatorluğunda çok etkili olmuş bir isim. Alman maliyecisi ve Yahudi Kolonizasyon Derneği (ICA) kurucusu.

Hirsh Türkiye’de çok kazançlı demiryolu imtiyazları aldı. 1869 imtiyazını şirket piyango (Turkish lottery) bonolarıyla finanse etti.

Hirsh 1890’da bir milyar dolar olarak tahmin edilen servetini, demiryolları dışında şeker ve bakır alanında “öncü” işletmeleriyle meydana getirdi. Alliance Israelite Universelle’e, okullar açılması için, 200 bin dolar (bir milyon frank) kadar yardım etti. Sonra örgüt için bir vakıf kurdu.

Yahudi Kolonizasyon Derneği’ni, Çar’ın Rus Yahudilerini eğitmek için on milyon dolar verme önerisini reddetmesinden sonra, 1891’de kurdu. ICA’nın bütçesi birkaç yıl içinde 36 milyon dolara çıktı. Amacı Kuzey ve Güney Amerika’ya Yahudi yerleştirmekti.

Hirsh, Herzl’in Yahudi Devleti fikrini “fantezi” olarak değerlendirdi ve yardımcı olmadı. Yahudilerin tarımsal yeteneğine inanıyordu. 1896’da ölümünden sonra vakıflarını karısı yürüttü.

— HİRSH, Baron Maurice de; Jewish Encyclopedia; New York, Cilt. VI. 1904.

Hirsh’e ailesinden büyük bir servet kalmış; eşi de zenginmiş. Bir Bruxelles şirketi Balkanlar’dan İstanbul’a bir demiryolu imtiyazı almış; fakat yürütememiş. Hirsh İstanbul’a gidiyor ve bunun şartlarını lehine iyileştirerek kontrolünü alıyor. Hat Orta Doğu’ya kadar uzanacak. Hirsh Avrupa’nın en yetenekli demiryolu mühendislerini hizmetine aldı. Proje bitince de itibarı çok arttı.

1878 Rus savaşında her iki ordu için de hastaneler yaptırdı. Rusya ve Avusturya (Galicia) daki Yahudilerin durumları Türkiye’dekilerden çok daha kötüydü.

ICA’ını ilk sermayesi iki milyon dolardı.