RİSAL, P.

ANASAYFA

RİSAL, P.; La Ville Convoitée: Salonique; Paris, 1913.

Selanik’in son Osmanlı dönemi hakkında sık sık gönderme yapılan bir kitap. Aşağıda naklettiğim notlar havasını verir sanıyorum.

“XVII. yüzyıldan itibaren yeniçeriler ve her türlü başıbozuk kuvvetler sakin halkı kesime bağlamışlardı” (s. 210) Bektaşilik ve Melamilik yaygın. Masonlukla benzerlikleri var. Üyeler derecelere ayrılmış; işaretlerle birbirlerini tanıyorlar. (s. 220)

Yeniçeri ağaları küçük ticaret gemilerinden haraç alıyorlar. Fakir Türkler de haraçtan kurtulamıyor. Zengin beyler ve yüksek makamlardaki Türkler de Hacı Bektaş’ın izleyicileri arasına giriyorlar. Hatta vali bile yeniçeri ağaları karşısında çaresiz. (s. 231-232)

1913’te Yahudiler % 56, Rum % 18, dönme % 11, Müslüman % 9. Gerisi Bulgar, Ermeni vb. (s. 255)

Küçük sanayi çöküyor. Yeni sanayiler (iplik, bira, un, sabun fabrikalar) doğdu. (s. 274-275)

1895’ten itibaren varlıklılar içinden göçler başlıyor. Fransa, İngiltere, Mısır, Amerika vb.’ye  göçler… New York, Buenos Aires ve Mısır’da Yahudi komiteleri kuruluyor. Toprak spekülasyonu başlıyor. Zengin beyler de topraklarını daha çok Amerikalılara satıyorlar. (s. 278) İlk ihtilalci çeteler kuruluyor. Deltcheff; Deli İvanof; Groueff de Manastır.. (s.292)

Selanik’te liberal bir hava esiyor. Gizli ajan yok gibi. Makedonya’da iç savaş havası esiyor. Kırımlar bekleniyor.. (s. 296)