ABİDİN PAŞA

ABİDİN PAŞA; Hava Oyunları; Osmanlı Borsasında Finansal İşlemler;

(yayına hazırlayan Celali Yılmaz; İstanbul, Scala Yayıncılık, 2011.)

1873 krizi üzerine Abidin Paşa, Dersaadet tahvilat borsasını “zapt-ı rapt altına almak için” komiser tayin ediliyor. Bu bir ilk. Paşa bu risaleyi 1874’te kaleme alıyor.

Devlet tahvilleri iki türlü satılıyor. Ya peşin parayla, ya da spekülatörlerin bu tahvillerin gelecekteki fiyatları üzerinde kumar oynadıkları “havaya satış” şeklinde. Bu şekilde büyük miktarlarda satış ya da alış yapanların bunu karşılayacak sermayeleri olmaması hiç önemli değil. Önemli olan süre sonunda kâr veya zarar edenlerin bunu ödemesi. İhtilaflar mahkemede değil, Borsa Meclisi’nde çözülüyor; ödeyemeyenler hapse girmiyor; Borsa’dan çıkarılıyor. Kitapta dış borçlar (istikraz), iç borçlar (düyunat); esham çeşitleri ve işlemler hakkında teknik bilgiler var. “Hava oyunu” oynayanlar hakkında bilgi yok.