STODDARD, PHİLİP H.

ANASAYFA

STODDARD, PHİLİP H.; Teşkilat-ı Mahsusa; İstanbul, Arba Yayınları, 1993. (Türkçesi Tansel Demirel).

Bu araştırma 1963 yılında Princeton Üniversitesi’ne doktora tezi olarak sunulmuş. İlk kez Türkiye’de yayınlanmış. Yazar sunuşunda “eğer Eşref Kuşcubaşı’nın yardımı olmasaydı bu kitap yazılamazdı” diyor. Kuşcubaşı Savaş sırasında (1914-1917 arası) Teşkilat’ın Arab bölgesi (Arap yarım adası, Lübnan, Filistin, Suriye) sorumlusu (field director) oldu. Sonra esir düştü ve Malta’ya sürüldü. Savaştan sonra, Kurtuluş Savaşı’na karşı çıktığı için yüz ellilikler arasına girdi.

Örgüt Enver’e bağlı özel kuvvetler (“Forces Spéciales”) olarak kuruldu. Teşkilat Osmanlıcılık fikrine “sözde bağlılık” gösterseler bile aslında “İslam birliği ve Pantürkizm fikirlerine dayanıyordu” (s. 49).  Daha çok İmparatorluğun bütünlüğü yönünde askeri amaç güdüyordu. Fakat gereğinde Talat ve Cemal paşalara bağlı örgütlerin, aradaki “nazik güç dengesini bozacak” hareketlerine karşı da duracaktı (s. 9-10). Savaştan sonra “Enver’in adamları” diye gözden düştüler. “Teşkilât-ı Mahsusa personelinden pek çok kişi 1918-1923 döneminde padişah hükümetine ve Yunan işgalcilerine karşı örgütlenen benzer gruplara katıldı” (s. 10).

Ermeni tehcirinde rol oyanayıp oynamadığı konusunda bilgi yok. Sansür edilmiş de olabilirler. Ağustos 1914’te yeniden yapılanan ve genişletilen örgüt “ajanlarının silah altına aldığı ve eğittiği feda edilebilir çetelerle” çeşitli tip eylemlerde (baskınlar, şaşırtma hareketleri, casusluk vb) bulundu (s. 50).