VOLNEY, C. F.

ANASAYFA

VOLNEY, C. F; Voyage en Syrie et en Egypte, Paris, 1795.

Osmanlı Devleti’ni ve Osmanlı-Fransa ilişkilerini sert bir biçimde eleştiren bir eser.

Suriye’deki Türk rejimi “askeri despotizm” olarak niteleniyor. Ülke halkı “silahlı bir grubun” arzu ve çıkarları yönünde yönetiliyor. (II, 232) “Paşa, mütezellim, kaymakam, ağa gibi çeşitli isimler altında daima Sultan hüküm sürüyor.” (II, 236) Adalet çok ilkel ve keyfi. (II, 248)

Toprakta mülkiyet yok. (II, 258) Ulema egemen olduğu vakıflar sayesinde adeta bir “muhalefet partisi” oluşturuyor. Her ilde bu “parti” verasetle gelen bir “müftü” ile temsil ediliyor. Ulema adeta toprak mülkiyetine sahip tek sosyal kategori. Bu yüzden “onu teşkil eden aileler bizdeki asil sınıfa benziyorlar”. (II, 260)

Yazar Baron de Tott’un eserini övüyor. (s. 379)

Levant ticaretine ait bir sürü bilgiler veriliyor. 1780’lerde Livourne’a bir sürü Yahudi, Ermeni ve Rum  göçmüş. 1784’te Mısır gümrük emini birkaç milyonluk servetini oraya kaçırıyor. (II, 454) Trieste’ye de böyle bir akış var.

Fransa’nın Levant’a tüm ihracatı 24 milyo Frank: İstanbul’a 4 milyon; İzmir’e 6 milyon; Suriye’ye 5 milyon; Mısır’a 3 milyon; Selanik’e 2,8 milyon. Levant’ın Fransa’ya tüm ihracatı: 26 milyon Frank. (II, 441-442)

Eser geleneksel Osmanlı-Fransa ittifakına karşı. Bu anlaşmanın ne moral ne de siyasal temeli var, diyor.